CÁC TRIỆU CHỨNG VÀ BIẾN CHỨNG CỦA NHIỄM VI KHUẨN HELICOBACTER PYLORI

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HP (HELICOBACTER PYLORI)

I. CÁC TRIỆU CHỨNG CỦA NHIỄM HELICOBACTER PYLORI
Nhận biết sớm dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP là cách tốt nhất giúp bạn khắc phục các triệu chứng liên quan đến bệnh viêm loét dạ dày và ung thư dạ dày. Dưới đây là 13 dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP dạ dày cần nhận biết sớm để tránh những biến chứng do bệnh gây ra.
Hầu hết tất cả các trường hợp nhiễm vi khuẩn HP dạ dày đều không có bất kỳ biểu hiện đặc trưng nào để có thể tự chẩn đoán. Tuy nhiên, một số khác lại có những dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP rõ ràng.

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

Vì vậy, nếu nghi ngờ bản thân có dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP các bạn nên tham khảo ngay các biểu hiện cơ bản sau đây.
I.1. Đau nóng rát vùng thượng vị
– Đau rát thượng vị là dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP khá phổ biến.
– Triệu chứng thường gặp là cơn đau nhức âm ỉ hoặc có lúc dữ dội xuất hiện dưới mỏm xương ức và ngay trên vùng rốn.
– Đặc biệt, cơn đau xảy ra mang tính chu kỳ, đau thường lan rộng ra sau lưng hoặc hai bên mạng sườn trái và phải.
– Cơn đau có thể đột ngột đến rồi tự động biến mất hoặc cũng có thể kéo dài vài giờ hoặc thậm chí vài ngày.
– Đau rát thượng vị thể hiện rõ nhất ngay sau khi người bệnh ăn xong hoặc đau nhiều vào ban đêm.
– Thông thường, cơn đau khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi và khó chịu kèm theo tình trạng trằn trọc, mất ngủ.
– Nếu triệu chứng này thường xuyên xuất hiện trong thời gian dài, bệnh nhân rất có thể gặp phải hội chứng mất ngủ kinh niên dẫn đến suy nhược thần kinh.
I.2. Thường xuyên bị đau dạ dày vào lúc đói
– Thường xuyên bị đau dạ dày vào lúc đói là dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP dễ nhận biết nhất của cơ thể.
– Bệnh nhân có cảm giác đầy bụng, đau bụng hoặc khó tiêu … đặc biệt là lúc đói, dạ dày đang ở trạng thái trống rỗng.
– Nếu chẳng may nhiễm vi khuẩn HP người bệnh thường xuyên cảm thấy đau dạ dày vào lúc đói
– Lúc này, quá trình co bóp và chuyển hóa thức ăn ở dạ dày vẫn tiếp tục hoạt động mặc dù dạ dày không chứa thức ăn.
– Song song với việc co bóp, vận chuyển thức ăn của dạ dày, acid trong dạ dày được điều tiết để phân hủy nhưng không có thức ăn chính là nguyên nhân gây trào ngược acid, đầy bụng và ợ chua.
– Thêm vào đó, vi khuẩn HP sinh sống trong dạ dày lại kích thích thúc đẩy sản sinh ra nhiều acid dịch vị dẫn đến hiện tượng dư thừa acid.
– Chính lượng acid này, tạo ra hiệu ứng ăn mòn lớp lót niêm mạc bảo vệ dạ dày gây đâu dạ dày và nghiêm trọng hơn đó là gây viêm loét dạ dày.
I.3. Nôn hoặc buồn nôn ngay cả khi đói
– Nôn và buồn nôn là trạng thái lượng thức ăn trong dạ dày không được tiêu hóa tốt và đọng lại, dưới sự mở rộng của cơ vòng thực quản dưới tạo một áp lực đẩy ngược thức ăn từ dạ dày theo đường ống thực quản và ra ngoài bằng đường miệng.
– Có thể nói, nôn và buồn nôn là triệu chứng hết sức bình thường gặp phải ở những người gặp phải các vấn đề rắc rối về hệ tiêu hóa. Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên bị nôn và buồn nôn, đặc biệt trong lúc đói, điều này chứng tỏ, bạn đang bị nhiễm vi khuẩn HP.
– Ngay cả khi bụng không chứa gì, acid dịch vị chứa trong dạ dày vẫn được tiết ra do sự tác động của vi khuẩn HP. Do đó, khi thấy các triệu chứng trào ngược kèm theo ợ chua hay đau rát vùng cuống họng, đắng miêng … bạn nên cảnh giác.
I.4. Nôn khan vào buổi sáng
– Bệnh trào ngược thực quản do vi khuẩn HP là tác nhân gây bệnh chính thường dẫn đến các triệu chứng như nôn hoặc nôn khan, nhất là vào buổi sáng sớm lúc mới thức dậy. Đây được xem là dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP điển hình nhất hiện nay.
– Bình thường, nôn thường kèm theo thức ăn nhưng ở trường hợp này, người bệnh chỉ nôn ra dịch lỏng hoặc nước.
– Kèm theo hiện tượng nôn khan là cảm giác chua miệng, đắng miệng, đau họng vào mỗi buổi sáng gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe bệnh nhân.
– Viêm họng, rách niêm mạc thực quản hoặc viêm thanh quản … đều là các biến chứng có thể xảy ra nếu bệnh không được chữa trị đúng thời điểm và đúng cách.
I.5. Ợ hơi nhiều và thường xuyên
– Ợ hơi là dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP rất dễ nhầm lẫn với các biểu hiện của rối loạn đường tiêu hóa khác.
– Triệu chứng ợ hơi sinh lý do rối loạn tiêu hóa gây ra thường sẽ kết thúc sau đó vài phút và nguyên nhân gây ợ hơi chủ yếu do ăn quá no, uống quá nhiều nước sau bữa ăn hoặc sử dụng nước ngọt có ga.
– Đối với ợ hơi do nhiễm vi khuẩn HP, biểu hiện này hoàn toàn ngược lại. Người bệnh có thể gặp phải triệu chứng này xảy ra từ vài phút đến vài giờ và tần suất xuất hiện của ợ hơi liên tục.
– Song song với triệu chứng ợ hơi, bệnh nhân còn bị biểu hiện ợ nóng, ợ chua hành hạ, gây đau tức và căng chướng vùng bụng và ngực do hơi sinh ra nhiều.
I.6. Chán ăn hoăc ăn không ngon miệng, mệt mỏi, cơ thể suy nhược
– Các biểu hiện như chán ăn, ăn không ngon miệng hoặc mệt mỏi, suy nhược … cho thấy bạn đang có dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP và cần tiến hành điều trị ngay lập tức.
– Một khi nhiễm vi khuẩn HP sẽ kéo theo hàng loạt các bệnh lý liên quan đến đường tiêu hóa, chẳng hạn như viêm dạ dày HP, viêm loét dạ dày – tá tràng, trào ngược dạ dày – thực quản …
– Chính các bệnh này, gây ra vô vàn triệu chứng như ợ hơi, ợ nóng, nóng rát ngay tại vùng thượng vị hoặc ợ chua … khiến người bệnh cảm thấy khó chịu. Từ đó dẫn đến hiện tượng chán ăn hoặc ăn không miệng.
– Nếu tình trạng này kéo dài, cơ thể sẽ bị thiếu hụt dưỡng chất nuôi dưỡng và gây suy nhược.
– Bên cạnh đó nhiễm vi khuẩn HP khiến cho việc hấp thu vitamin B12 và sắt không được hiệu quả dẫn đến da xanh xao do thiếu máu.
I.7. Cảm giác chướng bụng, đầy hơi
– Cảm giác chướng bụng và đầy hơi lúc đói hoặc sau khi ăn xong cho thấy nguy cơ nhiễm vi khuẩn HP.
– Thông thường, cảm giác này dễ nhận biết nhất là vào lúc bệnh nhân đang nghỉ ngơi trong khung giờ yên tĩnh, bụng sẽ có biểu hiện căng cứng, đầy hơi và gây khó chịu, nhất là khi người bệnh sử dụng những loại thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ hoặc đồ ăn cay nóng …
I.8. Trọng lượng cơ thể giảm không rõ nguyên nhân
– Người nhiễm vi khuẩn HP thường có dấu hiệu sút cân không rõ nguyên nhân nhưng người bệnh có thể nhận biết dấu hiệu này chính xác thông qua theo dõi cân nặng của bản thân.
– Lý do dẫn đến tình trạng này là do vi khuẩn HP tấn công lớp màng nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày và gây ra các bệnh lý về dạ dày. Do đó, vấn đề hấp thu dinh dưỡng trở nên yếu kém và không cung cấp đủ dưỡng chất nuôi dưỡng cơ thể, gây sụt cân.
– Nếu vấn đề này không được khắc phục kịp thời, người bệnh không chỉ bị suy nhược do sút cân mà còn có khả năng bị suy tim hoặc tụt huyết áp.
I.9. Thiếu máu thiếu sắt
– Thiếu máu, thiếu sắt do vi khuẩn HP cản trở quá trình tổng hợp sắt từ thực phẩm.
– Thông thường, người nhiễm vi khuẩn HP thường có dấu hiệu thiếu máu thiếu sắt. Bởi vi khuẩn HP chính là nguyên nhân gây cản trở việc hấp thụ acid Folic, vitamin B12, sắt từ thực phẩm để chuyển hóa thành máu đi nuôi dưỡng.
– Bên cạnh đó, vi khuẩn HP còn là yếu tố gây xuất huyết dạ dày dẫn đến một lượng máu không nhỏ trong cơ thể bị mất đi.
– Nếu bệnh không được điều trị, lượng máu mất đi có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến người bệnh như khó thở, tụt đường huyết, thậm chí đe dọa đến tính mạng.
I.10. Màu sắc phân bất thường
– Việc quan sát màu phân cũng là một giải pháp giúp nhận biết dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP.
– Nếu bạn bị nhiễm vi khuẩn HP, màu phân và đặc điểm cấu tạo của phân thường có những thay đổi bất thường. Đối với người nhiễm vi khuẩn HP, phân thường có màu nâu, nát và loãng, đồng thời có kèm theo máu nếu bệnh nặng.
I.11. Tiêu chảy
– Khác hẳn với các triệu chứng tiêu chảy thông thường khác, tiêu chảy do vi khuẩn HP gây ra thường khiến người bệnh cảm thấy đau nhức tập trung ở vùng thượng vị.
– Cơn đau có khi âm ỉ nhưng có lúc đau quặn từng cơn và thường kéo dài một thời gian gây ra nhiều ảnh hưởng xấu như mất cân bằng vi chất, mất chất điện giải, giảm kiềm, sốt, thậm chí tăng khả năng tử vong.
I.12. Táo bón
– Táo bón bệnh lý liên quan đến đường tiêu hóa nhưng đây cũng chính là dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP.
– Sở dĩ vi khuẩn HP có thể gây ra tình trạng táo bón là do chúng ngăn chặn việc sản xuất acid tiêu thụ thức ăn trong dạ dày. Chính vì lý do đó, toàn bộ quá trình tiêu hóa thực ăn bị rối loạn và gây ra triệu chứng táo bón.
I.13. Miệng có mùi hôi
– Dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP khá phổ biến đó là hôi miệng
– Hôi miệng cũng là một trong những dấu hiệu nhiễm vi khuẩn HP. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng hôi miệng là do vi khuẩn HP gây ra các triệu chứng trào ngược hoặc khí sinh ra trong quá trình tiêu hóa thức ăn tồn đọng trong khoang miệng và khiến hơi thở trở nên có mùi hôi khó chịu.

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

II. CÁC BIẾN CHỨNG CỦA NHIỄM VI KHUẨN HELICOBACTER PYLORI
II.1. Viêm loét dạ dày – tá tràng
– Vi khuẩn HP tấn công vào lớp màng nhầy làm đảo lộn cân bằng giữa các yếu tóc bảo vệ và yếu tố tấn công ở dạ dày dẫn đến hiện tượng lớp niêm mạc dạ dày bị ăn mòn, loét và có thể gây thủng dạ dày.

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

II.2. Xuất huyết tiêu hóa
– Là hậu quả của viêm loét dạ dày – tá tràng không được điều trị hay điều trị không đúng.
– Xuất huyết tiêu hóa tùy mức độ mà có thể chỉ gây thiếu máu nhẹ đến nặng, thậm chí nguy hiểm tới tính mạng.

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

II.3. Trào ngược dạ dày – thực quản
Bệnh rất hay gặp với các biểu hiện da dạng dễ chẩn đoán nhầm với các bệnh khác như bệnh tim mạch, bệnh đường hô hấp trên như viêm thanh quản – hạ họng, viêm họng, viêm amydal, viêm mũi, viêm xoang, viêm tai giữa và cả bệnh đường hô hấp dưới như viêm phế quản, viêm phổi, thậm chí là cả hen.
– Một số bệnh nhân có đau khu trú vùng sau xương ức, trong khoang trung thất khí quản và thực quản đi song song với nhau, tại ngã ba khí phế quản – ngang mức đốt sống ngực 4,5 khí quản chia thành phế quản gốc hai bên, tại đây có sự chèn ép và gây hẹp nhẹ lòng thực quản nên acid dịch vị thường đọng lại nhiều hơn gây nên triệu chứng đau tức ở khoang gian sườn 4,5 bên trái ngay cạnh xương ức => Dễ nhầm lẫn với bệnh tim mạch.
– Sự trào ngược của acid dịch vị lên gây tổn thương hệ thống niêm mạc của thực quản, niêm mạc đường hô hấp trên gây các triệu chứng nóng rát sau xương ức, ho khan hoặc ho có đờm, chảy nước mũi, khan tiếng …
– Luồng hơi acid còn có thể len lỏi đi lên hệ thống các xoang gây viêm xoang, đôi khi là viêm đa xoang. Qua ống tai hơi acid dịch vị đi lên gây viêm tai giữa, viêm vòi Eustache … và nếu quá trình viêm này không dừng lại sẽ dẫn đến nguy cơ viêm tai xương chũm.
– Sự tiếp xúc giữa thực quản và khí quản dẫn đến khi thực quản bị viêm, khí quản cũng bị ảnh hưởng do cảm ứng. Thêm vào đó khi luồng acid trào lên, ngoài việc bị nuốt trở lại, một phần acid hoặc hơi acid sẽ thâm nhập vào khí quản gây viêm khí – phế quản, viêm phế quản, viêm phổi …
– Riêng trường hợp của hen, cơ chế bệnh sinh chủ yếu là do hơi acid gây khởi động quá trình dị ứng, tăng sản xuất histamine nên việc điều trị hen do trào ngược phải khởi động song song cả hai liệu trình: Điều trị trào ngược và điều trị hen.

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

Các triệu chứng và biến chứng của nhiễm vi khuẩn HELICOBACTER PYLORI

II.4. Ung thư dạ dày
– Vi khuẩn HP làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày lên gấp 6 – 10 lần bình thường. Nhất là khi bệnh nhân có tổn thương ở bờ cong nhỏ dạ dày.
– Ung thư dạ dày do HP thường là ung thư nguyên phát, ung thư biểu mô tuyến (carcinoma).
– Bệnh có thể phát sinh sau viêm teo niêm mạc dạ dày do HP.
– Bệnh có thể dẫn đến các triệu chứng và bệnh khác như sụt cân, kém ăn, tắc ruột …
II.5. Thiếu máu dinh dưỡng:
– Tổn thương dạ dày do HP làm giảm khả năng hấp thu của dạ dày, bệnh nhân ăn ít đi, tiêu hóa thức ăn kém hơn.
– Ngoài ra vi khuẩn HP còn làm ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ acid Folic, vitamin B12, sắt từ thực phẩm do đó nguyên liệu sản xuất hồng cầu bị hạn chế.
– Bên cạnh đó, biến chứng xuất huyết tiêu hóa nếu có cũng gây mất trực tiếp một lượng máu trong cơ thể.
– Đặc biệt, biến chứng nặng nề nhất là ung thư dạ dày cũng có khả năng gây thiếu máu.
Như vậy nhiễm HP có thể có hoặc không có triệu chứng, tuy nhiên các triệu chứng này thường mờ nhạt và dễ nhầm với các bệnh lý khác. Việc điều trị HP ở những bệnh nhân đã có triệu chứng là cần thiết nhằm tránh những biến chứng đáng tiếc, đặc biệt là biến chứng ung thu dạ dày và xuất huyết tiêu hóa có thể gây tử vong.

Ths. Bs Trương Tản Viên

Bài viết liên quan