NGỘ ĐỘC PARACETAMOL VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ.

Ngộ độc Paracetamol và cách điều trị

Ngộ độc Paracetamol

Ngộ độc Paracetamol

TỔNG QUAN
– Paracetamol là một thuốc có tác dụng giảm đau và hạ sốt hiệu quả đối với đa số cơn sốt ở cả người lớn và trẻ em.
– Theo Dược Thư Quốc Gia Việt Nam: “Paracetamol tương đối không độc với liều điều trị, nhưng liều từ 10 – 15 g hoặc 150 mg/kg uống trong vòng 24 giờ có thể gây hoại tử tế bào gan nặng và có thể gây hoại tử ống thận (hiếm hơn).”

TRIỆU CHỨNG
– Cũng theo Dược Thư Quốc Gia Việt Nam: “Triệu chứng sớm duy nhất của ngộ độc Paracetamol là buồn nôn, nôn và thường dịu đi trong vòng 24 giờ, nếu kéo dài quá thời gian này, kèm thêm đau vùng hạ sườn phải, thường chứng tỏ có tổn thương gan. Tổn thương gan lên tới tối đa 3 – 4 ngày sau khi uống và có thể có bệnh não, xuất huyết, hạ đường huyết, phù não và tử vong. Do đó, mặc dù không có triệu chứng sớm có ý nghĩa, người bệnh dùng quá liều paracetamol phải chuyển đi cấp cứu bệnh viện. Cần xem xét cho dùng than hoạt nếu đã uống liều paracetamol vượt quá 150 mg/kg hoặc 12 g trong vòng 1 giờ trước đó.”

Ngộ độc Paracetamol

Ngộ độc Paracetamol

ĐIỀU TRỊ
– Hiện nay thuốc giải độc Paracetamol duy nhất là Acetylcystein – một loại thuốc thường được dùng để điều trị ho có đờm do có tác dụng làm loãng đờm.
– Cách sử dụng như sau:
+ Liều khởi đầu 140 mg/kg.
+ Tiếp theo cách 4 giờ uống một lần với liều 70 mg/kg và uống tổng cộng thêm 17 lần.
– Hiện nay có thông tin cho rằng có thể giải độc Paracetamol bằng Methionine. Tuy nhiên đã xuất hiện những thông tin cho thấy: “Ở những người bệnh đã bị suy gan/tổn thương gan, methionin có thể làm bệnh về não do gan tiến triển mạnh. Không được dùng methionin để điều trị ngộ độc paracetamol nếu đã quá 12 giờ tính từ lúc uống thuốc quá liều”. Do vậy không nên dùng Methionine trong điều trị ngộ độc Paracetamol.

CƠ CHẾ GIẢI ĐỘC
– Acetylcystein duy trì hoặc khôi phục nồng độ glutathion của gan là chất cần thiết để làm bất hoạt chất chuyển hóa trung gian của paracetamol gây độc cho gan.
– Trong quá liều paracetamol, một lượng lớn chất chuyển hóa này được tạo ra vì đường chuyển hóa chính (liên hợp glucuronid và sulfat) trở thành bão hòa.
– Acetylcystein chuyển hóa thành cystein kích thích gan tổng hợp glutathion và do đó, acetylcystein có thể bảo vệ được gan nếu bắt đầu điều trị trong vòng 12 giờ sau quá liều paracetamol.

KẾT LUẬN
– Ở một số nước Paracetamol còn có tên gọi khác là Acetaminophen do đó ngộ độc Acetaminophen cũng điều trị y như ngộ độc Paracetamol.
– Liều gây độc của Paracetamol với đa số người bình thường là 150 mg/kg. Tuy nhiên với những người cơ địa nhạy cảm với Paracetamol thì dùng liều thấp hơn rất nhiều vẫn có thể bị ngộ độc.
– Không nên phối hợp Paracetamol và Acetylcystein trong cùng một đơn thuốc vì việc phối hợp này sẽ làm giảm hoặc mất dược lực của từng loại thuốc:
+ Trường hợp cần thiết hai thuốc này nên uống cách nhau ít nhất 60 phút.
+ Sau dùng Acetylcystein trong vòng 60 phút nếu bị sốt nên thay Paracetamol bằng Ibuprofen để điều trị hạ sốt.
– Một lưu ý nữa cần tránh dùng Acetylcystein – thuốc làm loãng đờm với thuốc chống ho. Khi đờm bị loãng ra mà không ho được, tất yếu sẽ phải chảy sâu xuống dưới vào các phân nhánh nhỏ hơn của đường hô hấp. Đây là cơ chế giải thích hiện tượng trẻ viêm mũi họng xuất hiện biến chứng viêm phế quản, viêm tiểu phế quản và thậm chí là viêm phổi.

Ths. Bs Trương Tản Viên

Bài viết liên quan