Những dấu hiệu thiếu kẽm
I. ĐẠI CƯƠNG
– Kẽm xếp thứ hai sau sắt trong danh sách những khoáng chất được tìm thấy nhiều nhất trong cơ thể con người, với chức năng chính là giữ cho da, tóc, răng và móng khỏe mạnh, chưa kể đến chức năng của hệ sinh dục và hệ miễn dịch.
– Kẽm cần thiết cho hoạt động của hơn 300 loại enzym trong cơ thể, và các enzym này giúp xúc tác cho những phản ứng sinh hóa thiết yếu cho tổng hợp protein, sản xuất hormon cũng như sức khoẻ nói chung.
– Một khảo sát gần đây trên phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ ở 14 nước cho thấy hơn 1/5 có lượng kẽm thấp và theo WHO, khoảng 31% dân số toàn cầu bị thiếu kẽm.
– Những dấu hiệu thiếu hụt kẽm có thể là lý do khiến tóc không dày như trước và có những vết trên móng tay hoặc trên cằm.
II. ĐỐI TƯỢNG
– Những người ăn chay trường và ăn chay nghiêm ngặt có thể có nguy cơ thiếu kẽm vì hàm lượng acid phytic cao trong chế độ ăn có thể làm giảm hấp thụ kẽm. Các phytate được tìm thấy trong thực phẩm như lúa mì nguyên hạt, đậu và ngũ cốc nguyên hạt.
– Những người nguy cơ cao có thể là người uống nhiều rượu vì cồn ức chế sự hấp thụ kẽm của cơ thể.
– Người bị bệnh lý bong tróc da như eczema và bệnh vẩy nến cũng có nguy cơ thiếu kẽm bởi vì chúng làm tăng thay mới tế bào có thể dẫn đến thiếu hụt.
– Tuy nhiên những người có nguy cơ cao nhất là những người không ăn thịt đỏ, vì thịt đỏ là một trong những nguồn giàu kẽm sinh khả dụng nhất trong chế độ ăn nên những người ăn chay hoàn toàn và ăn chay trường có nguy cơ bị thiếu kẽm vì những thực phẩm thay thế thịt thường chứa ít kẽm hơn nhiều.
– Một nghiên cứu gần đây được công bố trên tạp chí Nutrients tiết lộ rằng những phụ nữ ăn ít hơn 40 gram thịt đỏ mỗi ngày có nguy cơ bị thiếu kẽm gấp 4 lần những người ăn khoảng 70 gram thịt đỏ mỗi ngày.
III. LÂM SÀNG
– Dấu hiệu thiếu kẽm bao gồm hệ miễn dịch suy yếu, cảm lạnh nhiều hơn và vết thương chậm liền, mệt mỏi, và giảm ham muốn tình dục.
– Tuy nhiên, các triệu chứng thiếu kẽm chủ yếu khác, như những triệu chứng được giải thích dưới đây, có thể hiển hiện rõ:
3.1. Rụng tóc
– Cùng với nhiễm trùng tái phát, rụng tóc có lẽ là một trong những triệu chứng chính mà chúng ta phải nghĩ đến khi nghi ngờ thiếu kẽm.
– Kẽm là khoáng chất thiết yếu cho sự nhân lên của tế bào và hấp thu protein, và những chức năng này rất quan trọng để có mái tóc dày, bóng mượt.
– Tuy nhiên hầu hết các bác sỹ sẽ không kiểm tra lượng kẽm. Thay vào đó, họ sẽ khuyên bệnh nhân nên uống multivitamin hoặc tăng thực phẩm chứa kẽm, hoặc cả hai. ”
– Một nghiên cứu năm 2013 trên tạp chí Annals of Dermatology gồm 312 người bị rụng tóc cho thấy tất cả đều có nồng độ kẽm trong máu tấp hơn so với nhóm đối chứng.
– Một nghiên cứu năm 2009 cũng trên tạp chí này cho thấy bổ sung kẽm hàng ngày trong 12 tuần là đủ để 66% bệnh nhân trong thử nghiệm thấy sự cải thiện.
3.2. Móng giòn dễ gãy và có đốm trắng
– Những đốm trắng trên móng tay – đôi khi được gọi là vạch Beau – là một trong những dấu hiệu quan trọng của thiếu hụt kẽm.
– Móng có thể mọc chậm, giòn và dễ gãy. Điều này là do cơ thể cần lượng kẽm ổn định để phát triển mô và tế bào ở móng và khi bị thiếu, các vấn đề móng phổ biến có thể xảy ra, mà biểu hiện nặng nhất là những đốm trắng.
– Bắt đầu chế độ ăn giàu kẽm và móng có thể là chỗ đầu tiên nhìn thấy được sự cải thiện.
3.3. Răng kém sáng bóng
– Kẽm rất cần cho răng khỏe mạnh và nếu bạn có lượng kẽm thấp, bạn sẽ không có hàm răng trắng bóng, chúng có thể dễ dàng bị mẻ và không khỏe.
– Kẽm là một yếu tố thiết yếu và hiện diện tự nhiên trong mảng bám, nước bọt và men răng.
– Nếu bị thiếu kẽm, sự nhạy cảm với mùi, vị giác sẽ thay đổi, rêu lưỡi trắng và có thể dễ bị loét miệng cộng với viêm nướu – hay gặp nhất ở những người thiếu kẽm trong chế độ ăn.
3.4. Loét miệng
– Thiếu kẽm trong chế độ ăn cũng có thể gây loét miệng tái diễn. Nghiên cứu năm 2014 trên tờ The Journal of Laryngology & Otology thấy rằng lượng kẽm thấp có thể làm tăng nguy cơ loét miệng và những bệnh nhân có lượng kẽm thấp trong máy thường bị những đợt loét miệng tái diễn.
– Trên thực tế, một số nghiên cứu thấy rằng bổ sung kẽm có thể làm giảm viêm miệng liên quan với loét miệng.
3.5. Mụn hoặc những vấn đề khác trên da
– Có giả thuyết cho rằng những người bị mụn trứng cá có thể thiếu kẽm và một số phương pháp điều trị và kháng sinh chữa mụn trứng cá thường chứa kẽm.
– Một nghiên cứu trên tờ Journal of the Turkish Academy of Dermatology cho thấy 54% số người bị mụn trứng cá có mức kẽm thấp.
– Những người bị thiếu kẽm da cũng hay có những nốt đóng vảy do bị mụn không liền hoặc lâu liền vì kẽm rất cần thiết để chữa lành vết thương.
3.6. Xương yếu
– Kẽm là một chất khoáng thiết yếu cho sự phát triển và hình thành xương, nhờ chức năng của nó trong tăng trưởng và phát triển của tế bào, cũng như thay mới collagen cần thiết để làm cho xương khỏe mạnh.
– Con của những người ăn chay hoặc ăn kiêng nghiêm ngặt có thể bị thiếu kẽm, dẫn đến những vấn đề trong sự phát triển xương ở tuổi nhi đồng và thiếu niên.
thiếu kẽm
IV. CẬN LÂM SÀNG
– Để biết được tình trạng xương của mình, bạn có thể yêu cầu bác sĩ cho chụp DEXA để đo mật độ xương (hầu hết các bác sĩ sẽ không chỉ định xét nghiệm kẽm trong máu trừ khi nghi ngờ có thiếu hụt nghiêm trọng).
V. ĐIỀU TRỊ
– Cơ thể chúng ta không dự trữ kẽm, vì vậy chúng ta phải lấy chất này từ thực phẩm và nếu bạn ăn chay hoặc không ăn nhiều thịt đỏ, bạn có thể bị thiếu.
– Thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn và thịt cừu nằm trong số những nguồn tốt nhất vì kẽm trong những thực phẩm này có sinh khả dụng cao – nghĩa là cơ thể chúng ta có thể hấp thu dễ dàng hơn so với các nguồn khác. Các chuyên gia khuyên nên ăn tới 500 gram thịt đỏ nấu chín mỗi tuần. 70 gram mỗi ngày hoặc 100 gram năm lần một tuần.
– Thịt đỏ ninh nhừ có hàm lượng kẽm cao hơn thịt nấu theo những cách khác. Ngoài ra, những bằng chứng mới gợi ý rằng uống sữa có thể giúp hấp thu kẽm từ những thực phẩm nhiều phytate cao như đậu lăng và ngũ cốc. Lời khuyên tuyệt vời cho những người ăn chay.
– Cho dù là người ăn thịt đỏ hay không, chúng ta vẫn cần phải có nhiều loại thực phẩm chứa kẽm để có được 7 mg mỗi ngày theo nhu cầu khuyến nghị.
bổ sung kẽm
Thạc sĩ, Bác sĩ Trương Tản Viên
