Các biến chứng cửa bệnh tiểu đường
Ngày 29/06/2019 vừa qua, khoa Nội – Phòng khám Đa khoa Giang San đã khám cho một bệnh nhân nữ – 78 tuổi, đến khám do bị loét da các kẽ ngón chân. Qua thăm khám thấy:
Các biến chứng cửa bệnh tiểu đường
Các biến chứng cửa bệnh tiểu đường
– Tiền sử: Bệnh nhân có tiền sử tiểu đường, đã dùng thuốc tại phòng khám khác nhiều năm.
– Lâm sàng:
+ Huyết áp 120/80 mmHg.
+ Tim đều rõ, nhịp tim 100 chu kỳ/phút
+ Phổi êm dịu, không rales, nhịp thở 20 lần/phút.
+ Yếu hai chi dưới, sức cơ hai chi 3/5, mất cảm giác hai bàn chân, ngón hai tay phải nhịp từng lúc biên độ lớn.
+ Loét da vùng kẽ ngón hai bên bàn chân.
– Cận lâm sàng:
+ Sinh hóa máu: Glucose máu: 24,7 mmol/L.
+ Mỡ máu: Cholesterol: 5,5 mmol/L; Triglycerid: 2,9 mmol/L; HDL – C: 0,95 mmol/L; LDL – C: 3,24 mmol/L.
+ Tổng phân tích nước tiểu: Bạch cầu niệu 15 tế bào/µl; Glucose niệu > 55 mmol/L.
– Chẩn đoán: Loét kẽ ngón chân nghi do biến chứng bệnh tiểu đường typ II/Theo dõi hội chứng Parkinson.
– Như chúng ta đã biết, tiểu đường là một bệnh lý chuyển hóa, sự rối loạn chuyển hóa đường trong máu có thể mang lại những biến chứng nặng nề.
– Bộ ba tiểu đường – mỡ máu – tăng huyết áp rất hay đi kèm với nhau và ảnh hưởng qua lại đưa đến các bệnh lý về tim và mạch.
– Sự tắc nghẽn các mạch máu nhỏ ở ngoại vị dôi khi dẫn đến loét và/hoặc hoại tử phần mềm vùng mạch máu chi phối tương ứng. Nghiêm trọng hơn, khi các mạch máu ở những cơ quan quan trong như tim, não, mắt bị tắc nghẽn, hâu quả có thể là mất thị lực vĩnh viễn, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, các ổ nhũn não tiến triển gây co giật cục bộ và hàng loạt các biến chứng nặng nề khác ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tính mạng người bệnh.
– Vậy các biến chứng của bệnh tiểu đường có thể gồm những gì, sau đây chúng ta sẽ cùng tìm hiểu.
Các biến chứng cửa bệnh tiểu đường
Các biến chứng cửa bệnh tiểu đường
I. TỔNG QUAN VỀ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG
– Vui lòng xem chi tiết tại: Bệnh đái tháo đường thai kỳ
Các biến chứng cửa bệnh tiểu đường
II. CÁC BIẾN CHỨNG CỦA BỆNH TIỂU ĐƯỜNG
Các biến chứng cửa bệnh tiểu đường
2.1. Biến chứng mạn tính của bệnh tiểu đường
– Biến chứng mạn tính do tiểu đường xảy ra như một phần tất yếu trong quá trình phát triển của bệnh, đặc biệt ở những người không kiểm soát tốt đường huyết.
– Stress oxy hóa và viêm mạn tính được cho là tác nhân chính làm hư hại hệ thống mạch máu, làm giảm lưu lượng máu đến nuôi dưỡng các cơ quan trong cơ thể, từ đó sinh biến chứng.
– Biến chứng mắt do tiểu đường:
+ Đường huyết tăng cao làm tổn thương hệ thống mao mạch ở đáy mắt, gây bệnh võng mạc tiểu đường. Dần dần, bệnh nhân sẽ bị suy giảm thị lực, nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến mù lòa.
+ Tiểu đường cũng làm tăng nguy cơ một số bệnh về mắt khác như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, phù hoàng điểm.
Các biến chứng cửa bệnh tiểu đường
+ Cách phòng ngừa:
* Kiểm soát tốt đường huyết, khám mắt tối thiểu mỗi năm một lần.
* Nếu thị lực giảm đột ngột, nhìn mờ hay có cảm giác ruồi bay trước mắt, ấn vào quầng mắt thấy đau, nhức … bệnh nhân phải ngay lập tức đi khám để điều trị kịp thời.
– Các vấn đề về tim mạch
+ Theo thống kê của Chương trình phòng ngừa bệnh tiểu đường Quốc gia, trên 65% số ca tử vong ở người bị tiểu đường là do bệnh tim và đột quỵ.
+ Sự xuất hiện và tiến triển của các bệnh về tim mạch là hệ lụy khó tránh khỏi với bệnh nhân tiểu đường, họ dễ bị cao huyết áp, xơ cứng động mạch, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não gây di chứng liệt hoặc tử vong.
+ Cách phòng ngừa:
* Kiểm soát tốt các chỉ số đường máu, mỡ máu và huyết áp trong giới hạn cho phép
* Thực hiện chế độ ăn uống và tập luyện khoa học.
* Bỏ rượu – bia, thuốc lá – thuốc lào.
Các biến chứng cửa bệnh tiểu đường
– Bệnh thần kinh tiểu đường
+ Là biến chứng phổ biến và thường xuất hiện sớm nhất ở người mắc đái tháo đường, bao gồm:
+ Bệnh thần kinh ngoại biên: Ảnh hưởng đến những dây thần kinh cảm nhận được cảm giác như đau, nóng hoặc tiếp xúc và thần kinh kiểm soát vận động, di chuyển cơ bắp.
+ Bệnh thần kinh tự chủ: Ảnh hưởng đến dây thần kinh kiểm soát hoạt động tự chủ như nhịp tim, nhịp thở, tuyến tiết (mồ hôi, dịch tiết) …
+ Cách phòng ngừa:
* Kiểm soát tốt đường huyết.
* Vệ sinh và chăm sóc bàn chân đúng cách hàng ngày là cách hiệu quả để phòng ngừa biến chứng.
* Sử dụng chế phẩm có chứa acid alpha lipoic (ALA) – chất chống oxy hóa mạnh, có lợi thế thấm tốt vào mô thần kinh để hỗ trợ điều trị, cũng là giải pháp mang lại hiệu quả cao trong cải thiện biến chứng.
– Bệnh thận do tiểu đường
+ Lượng đường trong máu cao gây tổn thương tới hàng triệu vi mạch (mạch máu nhỏ) tại thận, làm suy giảm chức năng lọc, bài tiết của thận, nặng hơn là dẫn đến suy thận không hồi phục.
+ Cách phòng ngừa:
* Duy trì đường huyết, huyết áp về ngưỡng bình thường.
+ Kết hợp với chế độ ăn giảm muối, giảm đạm.
+ Ít nhất mỗi năm 1 lần, bệnh nhân đái tháo đường bị bệnh trên 5 năm nên làm xét nghiệm micro albumin trong nước tiểu để phát hiện sớm các tổn thương ở thận.
– Biến chứng nhiễm trùng của tiểu đường
+ Đường trong máu cao là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, đồng thời làm suy yếu hệ miễn dịch của cơ thể.
+ Vì vậy, các bệnh nhân bị bệnh tiểu đường rất dễ bị nhiễm trùng, như nhiễm trùng răng lợi, tiết niệu hay sinh dục, vết loét lâu liền …
+ Tình trạng viêm nhiễm thường kéo dài, dai dẳng và khó điều trị.
+ Cách phòng ngừa:
* Kiểm soát đường huyết trong giới hạn.
* Giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ, đặc biệt là một số vùng dễ nhiễm khuẩn như răng miệng, sinh dục hay tiết niệu.
* Nếu nhận thấy những dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng như: Sốt; dịch âm đạo có mùi khó chịu; đau khi đi tiểu, nước tiểu đục, có máu hay mùi hôi hoặc khi có các vết thương hay xây xước nhỏ lâu lành … bệnh nhân cần đến khám bác sĩ ngay lập tức.
– Ngoài các biến chứng kể trên, đường huyết tăng cao còn có thể làm tổn thương tới rất nhiều cơ quan khác như cơ xương khớp, não bộ (suy giảm trí nhớ) hay các bệnh về da …
II.2. Biến chứng cấp tính của bệnh tiểu đường
– Biến chứng cấp tính là những biến chứng xảy ra đột ngột trong thời ngắn và rất dễ tử vong nếu không được xử trí hay cấp cứu kịp thời.
– Hạ đường huyết
+ Xảy ra khi đường huyết xuống dưới 3.6 mmol/L (65 mg/dl), nguyên nhân có thể là:
* Quá liều thuốc hạ đường huyết
* Ăn uống kiêng khem quá mức hoặc không ăn nhưng vẫn dùng thuốc
* Tập luyện quá sức
* Uống quá nhiều rượu …
+ Dấu hiệu nhận biết: Đói cồn cào, mệt mỏi, run chân tay, bủn rủn, vã mồ hôi, choáng váng, hồi hộp đánh trống ngực.
+ Cách xử trí:
* Khi có dấu hiệu hạ đường huyết nhẹ và trung bình, bệnh nhân phải nhanh chóng ăn nhẹ như cháo loãng, súp hoặc uống một cốc nước đường, hay ăn một chiếc kẹo và nằm nghỉ ngơi yên tĩnh.
* Khi tỉnh táo trở lại, nên được ăn đầy đủ chất dinh dưỡng.
* Trong trường hợp hạ đường huyết nặng bệnh nhân cần được tới bệnh viện ngay lập tức để được xử trí kịp thời.
– Hôn mê do tăng đường huyết
+ Đường huyết quá cao có thể gây hôn mê do nhiễm toan ceton hay tăng áp lực thẩm thấu.
+ Đây là biến chứng nặng và rất dễ tử vong, đòi hỏi bệnh nhân phải được nhân viên y tế hỗ trợ lập tức.
– Cách phòng ngừa biến chứng cấp tính:
+ Bệnh nhân cần kiểm soát tốt đường huyết bằng cách uống thuốc đủ liều lượng, đúng thời gian mỗi ngày.
+ Phòng tránh nhiễm khuẩn, chấn thương, stress sẽ giúp loại bỏ các yếu tố gây ảnh hưởng đến lượng đường trong máu.
